Author: Институт перевода Библии
Date: 2022-08-27T16:22:00.197309+00:00

Янгы Разилешив: 1 Петер

Янгы Разилешив: 1 Петер

1. Баш Сёз

1. 1 Петер

1. Сёзлюк (Янгы Разилешив)

Россияны Илмулар Академиясы

Тарих-филология илмуланы бёлюгю

БИБЛИЯНЫ ТАРЖУМАСЫНЫ ИНСТИТУТУ МОСКВА

СЫЙЛЫ КИТАП ЯНГЫ РАЗИЛЕШИВНЮ КЪУМУКЪЧА ТАРЖУМАСЫ

СЫЙЛЫ КИТАП ЯНГЫ РАЗИЛЕШИВНЮ КЪУМУКЪЧА ТАРЖУМАСЫ

Библияны Таржумасыны институту Москва 2007

СЫЙЛЫ КИТАП ЯНГЫ РАЗИЛЕШИВНЮ КЪУМУКЪЧА ТАРЖУМАСЫ

Сизин ойларыгъызны ва ёравларыгъызны шу адресге гёре йиберигиз:

www.ibt.org.ru
ibt_inform@ibt.org.ru

ISBN 5-93943-100-3

Horace Knowles; The British & Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

( United Bible Societies, 1994 )

All rights reserved.

© Библияны Таржумасыны институту, Москва, 2007

Баш Сёз

БАШ СЁЗ

Гьюрметли охувчу!

Сиз къолугъузгъа тутгъан китап – Янгы Разилешивню къумукъ тилге этилген биринчи толу таржумасы. Янгы Разилешив – оьзюне Сыйлы Язывлар яда Библия деп айтылагъан китапны гесеги. Библиягъа бир китапхана деп айтмагъа ярай. Ону ичине кёп санавдагъы адамлар бир нече тиллерде ювукъ гьисапда минг ярым йылны узагъында язгъан онлар булангъы китаплар гире.

Библияны биринчи гесеги – Эсги Разилешив. Ону аслу маънасы – Аллагь, бары да бырынгъы халкълардан айырып исрайыллыланы танглап, олар булан разилешив бегетгенин гёрсетмек. Танглагъан халкъына Аллагьны рагьмусу болсун учун, исрайыллылар Аллагьдан оьзлеге берилген къанунланы кютмеге герек болгъан. Шоланы жыйымына Таврат, яда Мусаны Къануну деп ат тагъылгъан, неге тюгюл де оланы исрайыл халкъына Муса пайхаммар гелтирген.

Амма шо Разилешив де, Къанун да инсанланы янгыз янгы ва даимлик Разилешивге гьазирлей болгъан – шо янгы Разилешивню Аллагь инсанлар булан гьалиден эки минг йыл алда бу дюньягъа гелген Иса Месигьден таба бегетген. Янгы Разилешивге гиреген 27 китапда Исаны инсанлар булан бегетилген Янгы Разилешивюню гьакъында хабар юрюле.

Янгы Разилешивню башлапгъы дёрт китабына «Инжиллер» деп айтыла. Шо сёз грекчеден гёчюргенде, «сююнч хабар» демек бола. Инжиллерде Иса Месигьни тувмакълыгъы, Ону бу дюньядагъы яшаву, хачдагъы оьлюмю ва тирилмеклиги гьакъында хабарлана.

Янгы Разилешивню сонг гелеген «Элчилени ишлери» деген китабында Исагъа иман салгъанланы жыйыны башлап нечик амалгъа гелгени ва оьмюр сюргени, Исагъа бакъгъан якъдагъы иман сав дюньягъа нечик чалтлыкъда яйылып гетгени гьакъында хабар бериле.

Янгы Разилешивню китапларыны кёбюсю (21) – Исаны элчилери язгъан кагъызлар. Оланы аслу маънасы – иманлылагъа насигьат берив, Исагъа иман салгъанланы жыйынына шо заманларданокъ да гирмеге башлагъан адашывланы, ялгъан уьйретивлени юзюн ачмакъ.

Янгы Разилешивню ва савлай Библияны ахырынчы китабы – Югьанны вагьийи. Шо китапда ону язгъан элчи Югьангъа ахыр заман булан байлавлу Аллагьдан йиберилген вагьий бериле. Аллагь Югьангъа ахыр заман болма тарыкъ затны ачыкъ эте – бу дюньяда гьакимлик сюрюп турагъан яманлыкъдан Аллагь уьст чыгъажакъ.

Янгы Разилешив бизин девюрню 1-нчи асрусунда шо заманларда инг де бек яйылгъан грек тилинде язылгъан. Эки минг йылны ичинде Янгы Разилешив дюньядагъы юзлер булангъы тиллеге таржума этилген.

Къумукъ тилде тюрлю-тюрлю йылларда Янгы Разилешивню айры-айры китаплары чыкъгъан. 1888-нчи йылда Маттайны Инжили, 1897-нчи йылда буса Маркны Инжили чыкъгъан. 1897-нчи йылда Маттайны Инжили тюзелтилип онгарылып янгыдан чыкъгъан. 1996-нчы йылда Библияны Таржумасыны институту Маркны Инжилини янгы таржумасын, 2001-нчи йылда буса Лукъаны Инжилин чыгъаргъан.

Къолугъуздагъы бу китап – Янгы Разилешивню гьалиги къумукъ адабият тилге этилген толу таржумасыны биринчи къайдасы. Таржумачылар грекче текстдеги сёзлени гезигин, жумлаланы къурулушун сакъламагъа къарамагъан, ону маънасын бермеге къаст этген. Къумукъ тил де, грек тил де бир-бирине къардаш тиллер тюгюл, шо саялы да оланы грамматика къурулушлары да башгъа. Сынав гёрсетеген кюйде, тувра, сёз-сёзюне дегенлей этилген таржума къулакъгъа онча арив чалынмай, олай таржумадагъы бары зат англашылып да битмей. Бу таржума бырынгъы къолъязывланы илму гёзден къаралып чыкъгъанларындан этилген, шо саялы да муну бир-бир ерлери орус тилдеги мердешли таржума булан рас гелмей къалмагъа да бола.

Янгы Разилешивню бир-бир ерлерин тюрлю-тюрлю кюйде англамагъа ва таржума этмеге бола. Шолай гезиклени инг де аслуларында баянлыкълар берилген – оларда таржуманы болмагъа болагъан башгъа журалары берилген. Баянлыкъларда охувчугъа четим тиймеге болагъан бир-бир сёзлеге ва сёз тагъымлагъа англатывлар бериле.

Таржуманы гьар китабыны алдында гиччирек баш сёзлер бериле. Шоларда китапланы авторлары, оларда гётерилеген аслу масъалалар булан байлавлу болуп къысгъача маълуматлар бериле. Ондан къайры да, китапны гьар бёлюгю, бир маъна булан байлавлу гесеклеге пайланып, башлар да салынып бериле. Китапланы алдындагъы баш сёзлер де, оланы ичиндеги бёлюклердеги гесеклеге салынгъан башлар да башлапгъы грекче къолъязывларда болмагъан. Оланы таржумачылар охувчулагъа гьар китапны, ону гьар гесегин яхшы англамагъа кёмек болсун учун, оьзлени ягъындан къошгъан. Таржумада Сыйлы Язывланы Эсги Разилешив деген бёлюгюнден алынгъан гесеклер башгъа языв къайда булан берилген. Ахырда да, таржуманы ахырында Янгы Разилешивде ёлугъагъан терминлени, аслу ерни тутагъан адамланы ва ерлени атларыны сёзлюгю, Янгы Разилешивдеги агьвалатлар юрюлеген пачалыкъланы ва шагьарланы карталары берилген.

Библияны Таржумасыны институту Янгы Разилешивню къумукъ тилге гёчюрювде ортакъчылыкъ этген таржумачылагъа, редакторлагъа ва шолай да оьзге бары да къол ялгъагъанлагъа разилигин билдире.

Бу китап къумукъ халкъгъа пайдалы болур деп умут этебиз.

Библияны Таржумасыны институту

1 Петер

1 Петер

1. Баш Сёз

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

Баш Сёз

Петер язгъан биринчи кагъыз

1 Петер

Петерни биринчи кагъызы Исагъа иман салгъанланы айланадагъы вилаятлардагъы бары да жыйынлары учун язылгъан. Бу кагъызны язылмакълыгъына Исагъа башлап иман салгъанланы къыйын гьалы себеп болуп токътагъан: оьзлени иманы саялы олагъа мысгъыллавланы, хорлавланы гёрмеге тюшген. «Токъташгъан гьалгъа гёре къыйышып яшап турайыкъмы яда гьакимликге къаршы турайыкъмы?» – деген сорав олагъа бир де яллыкъ бермеген. Петер иманы учун азап чегивлеге гьазир болуп турмагъа тюшегенин оланы эсине сала, неге тюгюл де Исагъа иман салгъан адамны яшаву кёбюсю гезиклерде ону айланасындагъыланыкине къыйышывлу гелип битмей. Кагъызда бу аслу токъташдырывлардан къайры да, Исагъа иман салгъанлагъа шолай гезиклерде нечик иш гёрмеге тюшегенлик булан байлавлу пайдалы таклифлер де бериле. Бары да иманлылар оьзюне тергев бакъдырагъан инг аслу умут Петерни бары да ёл гёрсетивлерини инамлы кюрчюсю болуп токътай. Элчи охувчуларына булай дей: «... Месигь чекген азапларда ортакъчылыкъ этегенигизге сююнюгюз! Шо заман, Ону макътаву аян болгъанда, сююнюп къуванып къалажакъсыз» (4:13).

1

Башлапгъы саламлар

1^1Оьз уьйлеринден йыракъда, Понтда, Галатияда, Каппадокияда, Асияда ва Битинияда ят ерлерде яйылышып яшайгъан сайлангъанлагъа Иса Месигьни элчиси болгъан мен Петерден салам!+
2Атабыз Аллагьны алданокъ токъташдыргъанына гёре, сиз Иса Месигьге тынгламакъ ва гюнагьларыгъыздан Ону къанындан таба чайылмакъ учун, Аллагьны Ругьу булан юреклеригиз де тазаланып сайландыгъыз. Сизге Аллагьны рагьмусу ва парахатлыгъы артсын!+

Жанлы умут

3-4Раббибиз Иса Месигьни Аллагьына ва Атасына гьар макътавлар болсун! Иса Месигьни оьлюмден тирилтип, Оьзюню зор уллу рагьмусу булан Аллагь бизин янгы яшавгъа багъып тиргизди. Шону булан оьлюмге, кемчиликге ва замангъа таби болмайгъан варисликге жанлы умут берди. Шо варислик сизге деп кёклерде сакъланып тура++. 5Сиз, иманыгъызны яхшылыгъындан Аллагьны къудраты булан сакъланып турагъанлар, къутгъарылывну табажакъсыз. Шо къутгъарылыв ахыр заман ачыкъ болажакъ+.

6Сиз шо затлагъа сююнюп туругъуз. Амма гьали гьар тюрлю сынавлар булан сиз бир нечакъы заман, балики де, пашман болсагъыз да ярай+. 7Шо сынавлагъа сиз иманыгъыз гьакъ кюйде болсун учун тюшдюгюз. Алтын даимлик зат тюгюл буса да, ону отда сынап къарар. Иса Месигь къайтып гележек заман макътав, белгилилик ва абур алмакъ учун, алтындан кёп де сыйлы болгъан сизин иманыгъыз сыналма ва тасдыкъ этилме тарыкъ+. 8-9Сиз Исаны гёрмесегиз де, Ону сюесиз. Сиз Ону гёрмеге болмасагъыз да, Огъар иман саласыз. Сиз айтып болмас даражадагъы ва артыкъ макътавлу сююнч булан къуванасыз, неге тюгюл де иманыгъызны мурады болгъан къутгъарылывугъузгъа етише турасыз+.

10Пайхаммарлар бу къутгъарылывну гьакъында ахтарып сорап юрюдюлер. Олар сизге Аллагь бережек шо рагьмулу савгъатны гьакъында алданокъ билдирди+. 11Оьзлени ичинде Месигьни Ругьу яшайгъан пайхаммарлар шо Ругь кимни ва къайсы заманны гёрсетегенине тюшюнме къарай эдилер. Шону Ругь Месигьни азапларын ва Ону шо азаплардан сонггъу макътавлугъун алданокъ билдирегенде эте эди+. 12Этеген къуллугъу оьзлер учун тюгюл, сизин учун этегени ачыкъ болгъан эди олагъа. Гьали сизге о гьакъда кёклерден йиберилген Аллагьны Ругьуну гючю булан Сююнч Хабарны гелтиргенлер айтды. Шоланы барын да малайиклер де англамагъа сюелер+.

«Яманлыкъгъа бирдокъда ювукълашмагъыз»

13Шогъар гёре иш гёрме гьазир ва айыкъ кюйде туругъуз. Иса Месигь къайтып гелегенде, Аллагь сизге бережек рагьмугъа умут байлагъыз+. 14Аллагьны тынглавлу авлетлери йимик болуп къалыгъыз. Яшавугъузну алда, сиз Аллагьны танымайгъан заманда, сизин елеген къастлардан амалгъа гелме къоймагъыз+. 15Сизин чакъырагъан Аллагь йимик, сиз де бары да амалларыгъызда муъмин болугъуз+. 16Неге тюгюл де, Сыйлы Язывларда булай язылгъан: «Муъмин болугъуз, неге тюгюл де Мен де муъминмен»+.

17Эгер гьар кимге этген ишлерине гёре гьакъ дуван этеген Аллагьгъа сиз Атабыз деп айта бусагъыз, бу дюньядагъы ят ерлердеги заманыгъызны Огъар гьюрмет этив булан оьтгеригиз+. 18-19Аталарыгъыздан къалгъан умпагьатсыз яшавлукъ къайдалардан сиз алтын яда гюмюш йимик пана затлар булан тюгюл, Исаны тетиксиз ва дамгъасыз бир къозуну къанына ошайгъан асил къаны булан къутгъарылгъаныгъызны билесиз+. 20О дюнья яралгъынча алда тангланды. Амма сизин учун бу ахыр заманларда арагъа чыкъды+. 21Сиз Месигьни оьлюмден тирилтген ва Ону макътавлу этген Аллагьгъа Ондан таба иман салдыгъыз. Шогъар гёре сизин иманыгъыз ва умутугъуз Аллагь булан байлавлу.

22Гьакъ гертиликге тынглап, гюнагьлардан тазаланып, сиз иман къардашларыгъызгъа бакъгъан якъдагъы бетгёрдючюлюксюз сюювге етишдигиз. Энниден сонг да бир биригизни гьакъ юрекден къайнар кюйде сююп туругъуз+. 23Сиз чирип къалагъан урлукъдан тюгюл, бир де чиримейген урлукъдан, демек Аллагьны яшав береген ва даимге къалагъан каламындан таба янгыдан тувдугъуз+. 24Неге тюгюл де, Сыйлы Язывларда язылгъаны йимик:

Бары да инсанлар бир отгъа ошайлар. Оланы макътавлугъу да
авлакъдагъы чечекге ошай. От сёне, чечек де сёне.

25Раббибизни каламы буса даимге къалажакъ.

Шо калам буса сизге билдирилген Сююнч Хабардыр+.

2

Аллагь танглагъан наслу

2^1Шолайлыкъда, гьар тюрлю яманлыкъны, гьиллачылыкъны, экиюзлюлюкню, гюнчюлюкню ва бугьтанчылыкъны къоюгъуз+. 2Ругь якъдан оьсмек учун, янгы тувгъан нарысталардай, таза ругь сютюн эммеге къарагъыз+. 3Неге тюгюл де, сиз Раббибизни рагьмусу не экенни билдигиз+.

4Огъар – жанлы ташгъа – багъып гелигиз. Ону инсанлар гери урду, амма О Аллагьны танглагъаны ва асили+. 5Сиз де жанлы ташлагъа ошагъансыз. Сыйлы дин къуллукъчулар болуп, сиз Иса Месигьден таба Оьзю рази къалагъан ругь къурбанларын этсин учун, Аллагь сизден ругь ибадатханасын къура+. 6Сыйлы Язывларда булай язылгъан:

Муна, Мен Сионда танглангъан ва бек къыйматлы баш кюрчю
ташны кюрчюге саламан. Амма Огъар иман салгъан
гиши уялмас+.

7Иман салагъан сизин учун бу таш къыйматлы. Иман салмагъанлар учун буса,

усталар ташлап къойгъан таш кюрчюню аслу ташы болуп
токътады+.

8Сыйлы Язывланы башгъа еринде булай язылгъан:

О Ташгъа сюрюнерлер, О саялы йыгъыларлар.

Аллагьны каламына тынгламайгъаны саялы сюрюнерлер. Олагъа шолай буюрулгъан+.

9Амма сиз танглангъан наслусуз, Пачаны дин къуллукъчуларысыз, сыйлы бир миллетсиз, Аллагьны халкъысыз. Сиз къарангылыкъдан Оьзюню гьайран нюрюню шавласына чакъырагъан Аллагьны макътавгъа лайыкълы ишлерин аян этмек учун сайлангъансыз+. 10Бир заманларда сиз халкъ да тюгюл эдигиз, гьали буса Аллагьны халкъысыз. Бир заманларда сизге рагьму гёрсетилмеген эди, гьали буса Аллагь сизге рагьмусун гёрсетди+.

Аллагьны къулларыныки йимик яшав

11Сююмлю къардашларым, сизге тилеймен, жаныгъызгъа къаршы дав юрютеген къаркъарагъыз булан байлавлу яман къастланы къоюгъуз. Сиз бу дюньяда ёлавчуларсыз ва гелгинчилерсиз+. 12Имансызланы арасындагъы сизин юрюшюгюз сёз табып болмасдай болсун. Шо заман олар гьали сизге яманлар деп ат такъса да, яхшы ишлеригизни гёрюп, къыяматгюн Аллагьгъа макътав этер+.

13-14Гьар жура инсан гьакимиятына, оьр гьакимлиги болгъан пачагъа, яман ишлер этегенлени такъсырламакъ учун ва яхшы ишлер этегенлеге макътавлар этмек учун, пача йибереген гьакимлеге Раббибизни хатиринден таби болугъуз++. 15Яхшылыкъ этмек булан гьайгев адамланы авам даллайларын токътатыгъыз – муна будур Аллагьны сюеген заты. 16Азат адамлар йимик яшап къалыгъыз. Амма яман ишлени яшырмакъ учун, азатлыкъны пайдаландырмагъа къоймагъыз. Аллагьны къулларына тийишли болгъан кюйде яшап къалыгъыз+. 17Бары да инсанлагъа абур этигиз, иман къардашларыгъызны сююгюз, Аллагьдан къоркъугъуз, пачагъа гьюрмет этигиз+.

18Гьей къуллар, есилеригизге, янгыз яхшы ва юваш хасиятлыларына тюгюл, къагьрулу хасиятлыларына да гьюрмет булан таби болугъуз+. 19Адилсиз азапланы къайгъысын гьакъылы булан Аллагьны англайгъан адам йимик оьтгерегенге Аллагьны макътаву болур+. 20Эгер бир яман иш этгенигиз саялы сизин токъалайгъанда чыдай бусагъыз, о сизге не макътав гелтирер? Амма этген яхшы ишигиз саялы сизге гелген азапланы чыдамлыкъда гётере бусагъыз, Аллагь шогъар рази къалар.

21Аллагь да сизин шолай этмеге сайлады. Месигь де сизин учун азап чекди. Сиз де Оьзюню ёлу булан юрюсюн деп, сизге уьлгю гёрсетди+. 22Сыйлы Язывларда булай язылгъан:

О гьеч бир гюнагь иш этмеди ва Ону авзундан
гьеч бир ялгъан сёз чыкъмады.

23Оьзюн сёгегенде, О сёгюшюв булан жавап къайтармады. Оьзю азап чегегенде, биревге де къоркъув бермеди, адилли кюйде дуван этеген Аллагьгъа аркъа таяп токътады+. 24Биз гюнагь учун оьлюп, муъминлик учун яшасын деп, Месигь гюнагьларыбызны Оьзюню уьстюне алып, хачгъа илинди. Ону яралары булан сиз сав болдугъуз+. 25Сиз, адашгъан къойлар йимик, ёлугъузну тас этген эдигиз. Гьали буса сиз жанларыгъызны Къойчусуну ва Сакълавчусуну янына къайтып гелдигиз+.

3

Эр къатын аралыкъланы гьакъында

3^1Гьей эрли къатынлар, сиз де эрлеригизге таби болугъуз. Эрлеригизни бирлери Аллагьны каламына таби болмаса, шо заманда оьзюгюзню турушугъуз юрюшюгюз булан олагъа уьлгю гёрсетип, оланы сёзсюз иман салма мюкюр этигиз+. 2Неге тюгюл де, олар сиз нечик таза ва къоркъув булан юрюйгенигизни гёрежеклер. 3Сизин гёзеллигигиз гьайран эшилген чачларыгъыз, тагъынагъан алтынларыгъыз, гиеген арив опуракъларыгъыз йимик тыш затлар булан байлавлу тюгюл, 4амма сёнмейген гёзеллик, йымышакъ къылыкъ, саламатлыкъ йимик ич, юрекден гелеген затлар булан байлавлу гёзеллик болсун. Шолай гёзеллик Аллагьны ягъындан да къыйматлана+. 5Бырынгъы заманларда оьзлени умутун Аллагь булан байлавлу этген динагьлю къатынлар да эрлерине таби болмакъ булан лап шо къайдада безенгенлер. 6Масала, Ибрагьимге Сара да шолай тынглавлу болгъан ва: «Мени есим», – деп айтгъан. Яхшылыкъ этип ва гьеч бир къоркъунчдан тартынмай турсагъыз, сизге де Сараны авлетлери деп айтылар+.

7Гьей эрлер, къатынларыгъыз булангъы яшавугъузда олагъа англавлу янашыгъыз. Олагъа гьюрметли болугъуз, неге тюгюл де, олар сизден кёп осал болса да, Аллагьны яшавлукъ савгъатына сизин булан тенг варислердир. Шолай этсегиз, сиз гьеч бир пуршавсуз дуа этип болурсуз+.

Муъмин амаллар учунгъу азап чегивню гьакъында

8Ахырда да, барыгъыз да къыйышып яшап къалыгъыз, бир биригизни гёнгюгюзню алыгъыз, бир биригизни къардашлар йимик сююгюз, языкъсыныгъыз ва саламат болугъуз+. 9Яманлыкъ этегенге яманлыкъ булан, сёгюшегенге сёгюшмек булан жавап бермегиз. Терсине, сизге яманлыкъ этеген адамгъа яхшылыкъ болсун деп Аллагьгъа тилегиз. Сизин чи Аллагь сизге яхшылыкъ гёрсетмек учун сайлады+. 10Сыйлы Язывларда язылгъаны йимик:

Ким насипли яшамагъа ва яхшы гюнлени гёрмеге сюе буса,
тилин яманлыкъдан ва авзун ялгъандан сакъласын.

11О яманлыкъдан ари турмагъа ва яхшылыкъ этмеге герек,
парахатлыкъ ахтармагъа ва шогъар етишмек учун къаст
этмеге герек.

12Неге тюгюл де, Раббибиз муъминлеге тергев бере ва оланы дуаларын
эшите, амма яманлыкъ этегенлеге О арт бере+.

13Эгер сиз, яхшылыкъ этмеге сююп, бек къаст этсегиз, сизге ким зарал этмеге болур? 14Гьатта яхшы ишлеригиз саялы азап чекмеге тюше буса да, сиз насиплисиз. Олар къоркъагъан затлардан къоркъмагъыз, тартынма да тартынмагъыз+. 15Юреклеригизде Месигьге Раббигизге йимик абур этигиз. Сизин Аллагьгъа байлавлу умутугъузну себебин ким сорамагъа сюе буса да, огъар жавап бермеге гьар заман гьазир туругъуз+. 16Шо жавапны сиз саламат кюйде ва гьюрмет булан беригиз. Сизин мысгъыллайгъанда, Месигь учунгъу яхшы турушугъуз юрюшюгюзню хорлайгъанлар уялсын учун, намусугъузну таза сакълагъыз+. 17Эгер Аллагь шолай буюргъан буса, яманлыкъ этип азап чекмекден эсе, яхшылыкъ этип азап чекмек яхшыдыр+.

18Месигь де инсанланы гюнагьлары учун бир керен азап чегип оьлдю. Сизин Аллагьгъа ювукълашдырмакъ учун, муъмин болгъан Месигь муъмин тюгюллер саялы оьлюп гетди. Ону къаркъарасы оьлтюрюлдю, амма Ругьу буса яшавгъа къайтарылды+. 19Ону Ругьу барып туснакъда болгъан ругьлагъа сёйледи+. 20Шо ругьлар бир заманларда Аллагьгъа таби болмакъны гери урдулар. Шо заманларда Нугь гемесин этип битгинче, Аллагь чыдамлы кюйде къаравуллап тура эди. Шо заман геме булан сувда азлар, янгыз сегиз адам, къутулдулар. 21Шо зат гьали сизин къутгъарагъан, сувгъа чомдуртуп, оьзюгюзню Аллагьгъа тапшуртувну белгисидир. Демек, къаркъарагъыздан насны жувуп тайдырыв тюгюл, таза намус булан Аллагьгъа берилген ваъдадыр. Шо сизин Иса Месигьни тирилтивю булан къутгъарагъан ваъдадыр+. 22Иса Месигь кёклеге чыгъып, Аллагьны онг ягъында олтурду. Бары да малайиклер, гьакимлер ва гючлер гьали Огъар таби болду+.

4

Аллагь учунгъу яшав

4^1Месигь къаркъара якъдан азап чекгенине гёре, сиз де Месигьде болгъан йимик пикрулар булан оьз ругьларыгъызны беклешдирмеге къарагъыз. Неге тюгюл де, къаркъара якъдан азап чекген адам гюнагь ишлерин тамамлай+. 2Натижада, бу дюньядагъы къалгъан яшавугъузну напсыгъызгъа тынглап оьтгермегиз, Аллагь рази къалагъан кюйде оьтгеригиз+. 3Имансызлар этегенде йимик, сиз пасатлыкъ, напсгъа ёл къоягъанлыкъ, ичкичилик, кеп чегивлер, севрюклюк, ялгъан аллагьлагъа жиргенч къуллукъ этив булан оьмюрюгюзню таман чакъысын оьтгердигиз. 4Гьали буса имансызлар, шолай пасат яшавгъа оьзлер булан бирче сиз де неге чомулуп турмай деп тамашалыкъ этип, сизин сёгелер+. 5Олар савлагъа ва оьлюлеге дуван этмеге гьазир болгъан Аллагьны алдында гьисап бережеклер+. 6Бу себепден Сююнч Хабар оьлюлеге де билдирилди. Къаркъара якъдан олагъа оьлюм дуван гесилген буса да, шондан сонг да олар, Аллагь йимик, ругь якъдан даим яшап къалажакълар.

7Узакъ къалмай бары да затгъа ахыр къобажакъ. Шо саялы да, дуа этме болмакъ учун, сав гьакъыллы кюйде ва айыкъ туругъуз+. 8Бары да затдан алда бир биригизни гьакъ юрекден къайнар кюйде сююп туругъуз. Неге десегиз, сююв кёп гюнагьлардан къутгъара+. 9Хонтурланмайлы, бир биригизге къонакълыкъ этигиз+. 10Аллагь берген савгъатны гьар биригиз башгъагъа къуллукъ этмек учун тийишли кюйде пайдаландырыгъыз+. 11Сёйлейген адам Аллагьны сёзлери булан сёйлейгенде йимик сёйлесин. Ким къуллукъ эте буса, оьзюне Аллагь береген толу гючю булан къуллукъ этсин. Шоланы барысы да булан Иса Месигьден таба Аллагьгъа макътавлукъ гелтирсин. Макътав ва къудрат гьар даим Иса Месигьникидир+.

Месигь чекген азапларда ортакъчылыкъ этив

12Аявлу къурдашларым, сизге сынавгъа тюшген авур азаплагъа, бир тамаша затлар болуп турагъанда йимик, тамаша болмагъыз+. 13Терсине, Месигь чекген азапларда ортакъчылыкъ этегенигизге сююнюгюз! Шо заман, Ону макътаву аян болгъанда, сююнюп къуванып къалажакъсыз+. 14Эгер Месигьни атын гьюрметлегенигиз саялы сизин хорлай буса, сиз насиплисиздир! Неге тюгюл де, Аллагьны макътавлу Ругьу сизин булан къалыр+. 15Оьлтюрювчюге, уручугъа, жинаятчыгъа яда башгъаны мюлкюн алагъан адамгъа йимик сизин гьеч биригизге де азап чекмеге тюшмесин. 16Эгер Исагъа иман салгъан саялы азап чекмеге тюше буса, шондан бир янгыз да илыкъмагъыз, Ону атын гьюрметлейгенигиз саялы Аллагьгъа макътав этигиз+.

17Дуванны Аллагьны адамларындан башламагъа заман етишди. Шо бизден башлана болгъан сонг, Аллагьны Сююнч Хабарына таби болмагъанланы ахыры нечик болур экен+? 18Сыйлы Язывларда да булай язылгъан:

Эгер муъминлер гьарангъа къутгъарыла болгъан сонг, аллагьсыз
ва гюнагьлы гишилени гьалы нечик болур экен+?

19Шолай болгъанда, Аллагьны буйругъу булан азап чегегенлер инамлы Яратгъаныбызгъа оьзлени аманат этсинлер ва рагьму этивюн узатып турсунлар+.

5

Жыйынны ёлбашчыларына насигьатлар

5^1Демек, мен арагъыздан Исагъа иман салгъанланы жыйыныны ёлбашчыларына сёйлеймен. Мен де шолай ёлбашчыман, Месигьни азапларыны шагьатыман ва Ону ачыкъ болажакъ макътавлугъуна ортакъчы болажакъман+. 2Къойчулар сиривлерини гьайын нечик эте буса, сиз де оьзюгюзге тапшурулгъан Аллагьны сиривюн, демек Исагъа иман салгъанланы гьайын этигиз! Шону сиз борч болуп тюгюл, гёнгюллю кюйде этигиз, неге тюгюл де Аллагь шолай къуллукъ этивню сюе. Загьматны акъчагъа сутурлугъугъуздан тюгюл, къуллукъ этивге къасткъылагъаныгъыздан тёгюгюз+. 3Сизге оьзлени гьайын этме инанылгъанлагъа гьакимлик эте туруп, олагъа уьлгю бола туруп+. 4Баш Къойчубуз Иса гелип гёрюнген заманда, сиз сёнмейген бир макътавлу таж алажакъсыз+.

«Оьзюгюзню саламат тутугъуз»

5Сиз, гиччилер, уллулагъа таби болугъуз. Бир биригизге саламат янашыгъыз. Неге тюгюл де, Сыйлы Язывларда язылгъаны йимик,

Аллагь оьктемлеге къаршы турар, саламат болгъанлагъа буса
рагьмусун гёрсетер+.

6Шо саялы Аллагьны къудратлы къолуну тюбюнде оьзюгюзню саламат тутугъуз. Заманы гелгенде, О сизин оьрлендирежек. 7Бары да къайгъыларыгъызны Аллагьгъа тапшуруп къоюгъуз, неге тюгюл де О сизин гьайыгъызны эте+.

8Айыкъ ва сакъ туругъуз. Сизин душманыгъыз болгъан иблис къыдырып айлана, акъырагъан арслан йимик, кимни ашайым деп излеп тура+. 9Иблисге къаршы токътай туруп, иманыгъызда къатты кюйде туругъуз. Неге тюгюл де, сизин йимик, бютюн дюньядагъы иман къардашларыгъыз да азаплар чегегенни сиз билесиз+. 10Бары да рагьмуну Еси болгъан Аллагь Иса Месигьден таба сизин Оьзюню даимлик макътавлугъуна ортакъчы болмагъа чакъырды. Сиз бир къысгъа мюгьлет азап чекгенден сонг, О сизин камиллешдирип, гючлендирип, беклешдирип ва къаттылашдырып бережек+. 11Гьакимлик гьар даим де Онуки болсун!+

Ахыргъы саламлар

12Сизин ругьландырмакъ учун, мен инамлы къардашым деп гьисап этеген Силуанны кёмеги булан сизге бу къысгъаракъ кагъызымны яздым. Бу кагъызым булан мен Аллагьны гьакъ рагьмусу гьакъында шагьатлыкъ этдим. Ону шо рагьмусундан тайышмай туругъуз!+

13Бабилде[*] Исагъа иман салгъанлар сизге саламлар йиберелер. Сизин йимик, оланы да Аллагь сайлады. Авлетимдей гёреген Марк да сизге саламлар йибере+. 14Бир биригиз булан къардашлар йимик къысып къучакълашып саламлашыгъыз. Сизге, Месигьники болгъан барыгъызгъа да, парахатлыкъ болсун+.

* 5:13 «Бабил» деп Петер мунда Румну гьакъында айта болмагъа герек.

+ 1:1 Мат 4:18-21, Югь 1:40-42, Якъ 1:1

+ 1:2 Ягь 12:24, 2 Пет 1:2, Ягьуда 1:2

+ 1:3 2 Кор 1:3, Эф 1:3, 1 Пет 3:21, Югь 3:3, Тит 3:5

+ 1:4 Мат 6:20, Мат 19:21, Кол 1:5
+ 1:5 Эф 2:8
+ 1:6 Мат 5:11-12, Якъ 1:2-3

+ 1:7 Аюб 23:10, Заб 65:10, 1 Кор 3:13, Рум 2:10

+ 1:8 Югь 20:29
+ 1:10 2 Пет 1:19
+ 1:11 Рум 8:9, Лкъ 24:26
+ 1:12 Элч 2:2-4
+ 1:13 Мк 13:33-34, Эф 6:18, 1 Сал 5:6

+ 1:14 Элч 17:30, Эф 4:18-19, Рум 12:2, Тит 3:3

+ 1:15 1 Югь 3:3, 2 Пет 3:11
+ 1:16 Лев 11:44, Лев 19:2
+ 1:17 Такр 10:17, Чыгъ 4:22, 2 Кор 6:18

+ 1:18 Чыгъ 12:3, Лев 1:10, Югь 1:29, Элч 20:28, Ягь 9:14

+ 1:20 Ягь 1:2
+ 1:22 Югь 13:34, Рум 12:9, Ягь 13:1
+ 1:23 Югь 1:13, Ягь 4:12
+ 1:25 Якъ 1:10-11
+ 2:1 Эф 4:31, Кол 3:8
+ 2:2 Мат 18:3, 1 Кор 3:2, Ягь 5:13
+ 2:3 Заб 33:9
+ 2:4 1 Кор 10:4
+ 2:5 Эф 2:20-22, Чыгъ 19:6
+ 2:6 Рум 9:33, Рум 10:11
+ 2:7 Заб 117:22, Мк 12:11, Элч 4:11
+ 2:8 Рум 9:33

+ 2:9 Такр 10:15, Чыгъ 19:6, Такр 7:6, Вагь 1:6, Вагь 5:10, Заб 35:10, Югь 1:9

+ 2:10 Рум 9:25

+ 2:11 Лев 25:23, Якъ 4:1, Рум 7:23, Рум 13:14, Гал 5:24

+ 2:12 Мат 5:16, 2 Кор 9:13, Гал 1:24
+ 2:13 Рум 13:1, Тит 3:1
+ 2:14 Рум 13:3-4

+ 2:16 Югь 8:32, Якъ 1:25, Якъ 2:12, Рум 6:18, 1 Кор 7:22, 2 Кор 3:17, Гал 5:1, Гал 5:13, 1 Кор 7:22

+ 2:17 Айт 24:21, Рум 13:7
+ 2:18 Эф 6:5, Кол 3:22, 1 Тим 6:1, Тит 2:9
+ 2:19 1 Пет 3:14, 1 Пет 3:17, 1 Пет 4:16
+ 2:21 Элч 14:22, Югь 13:15
+ 2:23 Мат 5:39, Лкъ 23:46
+ 2:24 Рум 6:2, Гал 2:19, Гал 5:24,
+ 2:25 Заб 118:176, Лкъ 15:6

+ 3:1 Яр 3:16, 1 Кор 14:34, Эф 5:22, Кол 3:18, Тит 2:5

+ 3:4 1 Тим 2:9
+ 3:6 Яр 18:12
+ 3:7 Эф 5:25, Кол 3:19
+ 3:8 Рум 12:16

+ 3:9 Лев 19:18, 1 Сал 5:15, Рум 12:17, Мат 5:44, Рум 12:14, 1 Кор 4:12

+ 3:12 Заб 33:13-17

+ 3:14 Мат 5:10, 1 Пет 2:19-20, 1 Пет 4:14-16,

+ 3:15 Кол 4:6
+ 3:16 1 Пет 2:12, Лкъ 13:17
+ 3:17 1 Пет 2:20
+ 3:18 1 Пет 2:21, 1 Пет 4:1, Ягь 9:26-28
+ 3:19 Яр 6:3-14, Яр 7:17, 2 Пет 2:5
+ 3:21 Рум 6:4, Мк 16:16, 1 Пет 1:3

+ 3:22 Лкъ 24:51, Элч 1:9, Заб 109:1, Мк 16:19, Рум 8:34, Рум 8:38, 1 Кор 15:24, Эф 1:21

+ 4:1 1 Пет 3:18, Рум 6:2, Рум 6:7, Гал 5:24, Кол 3:3

+ 4:2 Рум 6:14, Рум 14:7-8, 2 Кор 5:15, Тит 2:12

+ 4:4 Эф 4:17-19, 1 Пет 2:12, 1 Пет 3:16

+ 4:5 Югь 5:22, Элч 10:42, 1 Пет 4:5

+ 4:7 Якъ 5:8, 1 Кор 7:29, 1 Кор 7:31, Мк 14:38

+ 4:8 Айт 10:12, Якъ 5:20
+ 4:9 Ягь 13:2
+ 4:10 Рум 12:6-8, 1 Кор 7:7, Лкъ 12:42-43

+ 4:11 Югь 13:31, 1 Кор 10:31, Ягьуда 1:24-25, Вагь 1:6, Вагь 5:13

+ 4:12 1 Пет 1:7
+ 4:13 Элч 5:41, Фил 3:11
+ 4:14 Заб 88:51-52, Мат 5:11
+ 4:16 1 Пет 2:19-20
+ 4:17 Рум 2:9,
+ 4:18 Айт 11:31
+ 4:19 Заб 30:6, Лкъ 23:46
+ 5:1 Лкъ 24:48, Рум 8:17

+ 5:2 Югь 21:16-17, Элч 20:28, 1 Тим 3:8, Тит 1:7

+ 5:3 Мат 20:25-26, Фил 3:17, 2 Сал 3:9, 1 Тим 4:12, Тит 2:7

+ 5:4 Заб 22:1, Заб 79:2, Югь 10:11, Ягь 13:20, 1 Кор 9:25

+ 5:5 Айт 3:34, Якъ 4:6

+ 5:7 Заб 36:5, Мат 6:25, Фил 4:6

+ 5:8 Мк 13:33-34, 1 Пет 5:8, Эф 6:18, 1 Сал 5:6, Аюб 1:6, Аюб 2:2, 2 Кор 2:11, Эф 6:11

+ 5:9 Якъ 4:7, Элч 14:22, 1 Сал 3:3
+ 5:10 2 Тим 2:10
+ 5:11 1 Пет 4:11

+ 5:12 Элч 15:22, Элч 15:40, 1 Сал 1:1, 2 Сал 1:1

+ 5:13 Элч 12:12, Элч 13:5, Элч 15:37

+ 5:14 Рум 16:16

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=KUM

Сёзлюк (Янгы Разилешив)

Сёзлюк (Янгы Разилешив)

1. А

2. Б

3. Г

4. Д

5. З

6. И

7. К

8. Л

9. М

10. Н

11. О

12. П

13. С

14. Т

15. Ф

16. Х

17. Э

18. Ю

19. Я

СЁЗЛЮК

Аллагьны Къозусу – Иса Месигьге «Аллагьны Къозусу» деп де айтыла, неге тюгюл де Аллагь Ону гьар инсанны гюнагьлары саялы къурбан этген.

Ашлыкъ Тюшюмню байрамы – ашлыкъ тюшюм къайтарылып битген сонг оьтгерилеген байрам. Ягьудилер бу байрамны Азатлыкъ (Пасха) байрамындан сонг эллинчи гюн оьтгере болгъан.

Бабил – Иса Месигь бу дюньягъа гелгинче алдын заманларда Бабил пачалыгъы исрайыл халкъыны рагьмусуз душманы болгъан. Янгы Разилешивде «Бабил» деген сёз тапшурмалы къайдада Иблисни гьакимлик этивюн белгилей.

Баш дин къуллукъчулар – жамият масъалаланы чечивде ягьудилени инг де таъсири артыкъ болагъан дин къуллукъчулары. Кёбюсю баш дин къуллукъчулар оьр мажлисге гире болгъан. Исаны заманында олар бары да дегенлей бир нече белгили уьягьлюлерден чыкъгъан болгъан.

Гьарун – Мусаны агъасы. Дин къуллукъчуланы борчларын юрютмеге ва исрайыл халкъы учун Аллагьгъа къурбан этмеге янгыз Гьарунну ва ону наслусундагъыланы ихтияры болгъан.

Гьирод – арт-артындан гьакимлик этген дёрт пачаны аты. 1) Уллу Гьирод – бютюн Паластинге гьакимлик этген ягьуди пача. О гьакимлик этеген заманда Иса Месигь тувгъан. 2) Гьирод Антипа – Уллу Гьиродну уланы, Галилеяны пачасы. 3) Гьирод Агърипа I – Уллу Гьиродну уланыны уланы. О Паластинге гьакимлик этген, Исагъа иман салгъанланы вагьши кюйде гьызарлап юрюген.

Гьомора – Оьлю денгизни ювугъундагъы тюзлюкде ерлешген эки шагьарны атлары Содом ва Гьомора болгъан. Аллагь, Содом ва Гьомора шагьарларда яшайгъан адамланы гюнагьлары саялы ялын ва кюкюрт явдуруп, бу эки де шагьарны дагъытгъан.

Давут – Ягьуданы тухумундан чыкъгъан Исрайылны инг белгили пачасы. Ягьуди пайхаммарлар дюньягъа гьакъ кюйде гьакимлик этежек Месигь Давутну наслусундан болажакъ деп алданокъ билдире болгъан.

Давутну Наслусу – Исрайылны пачасы болмагъа тарыкълы болгъан Месигьни гелмеклигин къаравуллап тургъан ягьудилер Огъар шолай деп де айта болгъанлар.

Дин къуллукъчу – ягьудилерде Ерусалимдеги ибадатханада этилеген къурбанны Къанунгъа къыйышывлу кюйде юрютеген адам болгъан.

Дин къуллукъчуланы башчысы – ягьудилени аслу дин къуллукъчусу. Къанунну талапларына гёре, бир-бир дин адатланы янгыз о кютюп бола болгъан. Мисал учун, ибадатхананы Инг Сыйлы Ерине гирмеге янгыз ону ихтияры болгъан. О оьр мажлисге башчылыкъ эте болгъан.

Забур – ягьудиче «йырлар». Шу ортакъ атны тюбюнде Сыйлы Язывланы айрыча бир китабы болгъан ягьудилени 150 дин йыры жыйылгъан. Оларда Аллагь инсанланы оьлюмден къутгъаргъаны саялы, Огъар шюкюрлюк этиле, бирлеринде Аллагьны зорлугъу ва сюювю суратлана яда ялбарывлар бериле.

Ибадатхана – Ерусалимде ерлешген ва бютюн дюньядагъы ягьудилени дин марказы болгъан. Ягьудилер оьзлени къурбанларын янгыз шонда этгенлер. Ибадатхана башлап янгы девюрден алда 10-нчу асруда Сулайман пачаны заманында къурулгъан. Янгы девюрден алда 6-нчы асруда бабиллилер ону дагъытгъан. Сонг ибадатхана янгы девюрден алда 5-нчи асруда ягьудилер есир болуп тургъан Бабилден къайтгъандан сонг янгыртылгъан. Янгы девюрню 1-нчи асрусунда Гьирод пача ону башгъача этип къургъан. 70-нчи йылда Ерусалимдеги башгётеривню тозагъан заманда Рум асгерлер ибадатхананы дагъытгъанлар ва шо замандан берли ибадатхана дагъы янгыртылмагъан.

Ибрагьим – Аллагьу-Таала оьзю булан разилешив бегетген пайхаммар. Исрайыл халкъы ондан баш ала. Ибрагьим Аллагьгъа тынглавлу ва амин болгъан, Огъар толу кюйде инангъан.

Илияс – Эсги Разилешивдеги инг сыйлы пайхаммарланы бириси. Исрайыл пачалыгъына гьакимлик этеген Агъав ва ону къатыны ялгъан аллагьлагъа сужда къылагъаны саялы, Илияс олагъа Аллагьны каламын айтып тургъан. Ягьудилер Месигьни бу дюньягъа гелмеклигин Илияс гьазирлемеге герек деп инангъанлар.

Инсанны Уланы – Иса Оьзюне шолай деп айтгъан. Бир якъдан, ягьудилени бир-бир Сыйлы Китапларында Месигьге шолай ат берилген. Шо атны къолламакъ булан Иса Оьзю Месигь ва Пача экенин гёрсетмеге сюйген. Бирдагъы якъдан, ягьудилени тилинде шо сёз тагъым янгыз «инсан» деген маънаны бере. Иса ону шо маънасында къоллагъан буса, шону булан О Оьзю бары да ягъындан, айрокъда башына тюшген азаплар ва оьлюм булан, оьзге инсанлардай болуп къалгъанын айтмагъа сюйген.

Исагъа иман салгъанланы жыйыны – бу сёз тагъым эки маънада къоллана: 1) Иса Месигьге иман салгъанланы чакъда-чакъда бирче бир ерге жыйылагъанлары. 2) Исагъа иман салгъанланы ер юзюнде яшайгъан барысы да.

Исгьакъ – Ибрагьимни ва Сараны уланы, исрайыл халкъыны ата-бабасы, Якъубну атасы.

Къанун – ягьуди динни аслу талапларыны жыйымы. Бугъар Таврат деп де айтыла. Къанунну юрютмек бары да ягьудилер учун борч. Къанун Иса тувгъунча хыйлы асрулар алда ягьудилер учун Аллагьдан Муса пайхаммаргъа берилген. Къанунда инсанны яшавуну аслу къайдалары ва ону турушунда гери урулагъан затлар, ондан къайры да кёп санавдагъы адатлар, ашны, ят уьлкелилер булангъы аралыкъланы ва оьзгелерини гьакъында язылгъан.

Къурбанлыкъны салагъан ер – гьайванланы къурбан этмек учун, ташдан, балчыкъдан яда темирден этилген гётеринки ер. Къурбанлыкъ шонда салынып, Аллагь учун яллатыла болгъан. Исаны заманында ягьудилени къурбанлыкъ салагъан ери ибадатханада ерлешдирилген. Къурбан этмеге янгыз дин къуллукъчуланы ихтияры болгъан.

Левийлер – дин къуллукъчулар болмаса да, ибадатханада кюйлер согъуп, Аллагьгъа макътав этмеге, къурбан этмек учун гьайванлар онгармагъа кёмек этеген ва шолай оьзге ишлени юрютеген адамлар. Ондан къайры да, олар Къанунну уьйрене болгъан ва халкъны арасында муаллимлер йимик иш гёре болгъанлар. Шоланы ягьуди халкъны он эки тухумундан бири болгъан Левийни наслусуну этмеге ихтияры болгъан. «Левийлер» деген ат да шо тухумну башчысыны атындан амалгъа гелген.

Манна – Мусаны башчылыгъы булан дангылда айланагъан исрайыллылагъа Аллагь йиберген азыкъ, рызкъы.

Маясыз экмекни байрамы – Пасхадан сонг шо гьазиринде етти гюнню ичинде белгиленген байрам. Шо байрамны вакътисинде экмеклени янгыз маясызын ашамагъа ихтияр бериле болгъан.

Мелгьиседек – Салим деген ерни пачасы, дин къуллукъчу. Ибрагьим пайхаммар давда оьзюне тюшген затлардан он пайындан бир пайын огъар берген. Шондан сонг Мелгьиседек Ибрагьимге Аллагьны рагьмусун тилеп дуа этген.

Месигь – грекче «Христос». Исагъа айтылагъан атлардан бириси. Бу сёзню маънасы «танглангъан» демекдир. Бу дюньягъа къутгъарылыв гелтирмек учун, Аллагь Иса Месигьни танглагъан.

Муса – пайхаммар, Исрайылны инг белгили дин ва сиясат ёлбашчысы. О оьзюню халкъын Мисридеги есирликден чыгъаргъан. Муса Аллагь оьзюне берген Къанунну халкъгъа етишдирген.

Нугь – пайхаммар. Аллагьу-Таала бу дюньяны сув алдырып дагъытгъанча, Ону буйругъу булан Нугь уллу геме къургъан, уьягьлюсю булан ону ичине гирип, оьлюмден къутгъарылгъан.

Оьр мажлис – ягьудилени башын тутгъан къурум. Ону дуван этмеге ихтияры да болгъан. Онда 70 адам болгъан. Исаны заманында, ягьудилер Рум империяны гьакимлигини тюбюнде турагъанда, Оьр мажлисни инг аслу гьукмулары янгыз оланы топурагъындагъы Рум гьакимлери тасдыкъ этгенден сонг гючге гирген.

Пайхаммарлар – Аллагьны каламын эшитип, шону инсанлагъа билдирегенлер. Исаны заманына ерли ягьудилени кёп пайхаммарлары болгъан. Пайхаммарлар ягьудилени инг башлап Аллагьны аслу буйрукъларын кютмеге, бир-бирине зарал этмей турмагъа ва таза юрекли болмагъа уьйретген. Ягьудилени арасында пайхаммарланы китапларыны бек абуру болгъан.

Пасха – ягьудилени аслу байрамы. Шо байрамда олар оьзлени ата-бабалары Мисриде къул болуп тургъанлыкъдан къутгъарылгъанын эсге ала болгъанлар. Пасха байрам гьар йыл апрель айда оьтгериле болгъан. Байрам аш учун Пасханы гюнюнде къозу союлмагъа тарыкълы болгъан.

Саддукейлер – Къанунгъа айрокъда бек къуллукъ этеген билимли ягьудилер. Саддукейлер Къанунда язылгъандан къайры башгъа затны къабул этмегенлер. Масала, олар оьлюлер къыяматгюн тирилегенликге инанмагъанлар, неге тюгюл Къанунда шо гьакъда айтылмагъан.

Сара – Ибрагьим пайхаммарны къатыны, Исакъны анасы.

Синагог – Сыйлы Язывланы охумакъ учун ва дуалар этмек учун ягьудилер жыйылагъан бина. Синагогларда шолай жыйынлар гьар сонгугюн оьтгериле болгъан. Синагогларда Сыйлы Язывланы охумагъа ва оларда язылгъан затланы англатмагъа гьар ягьудини ихтияры болгъан. Ягьудилер яшайгъан гьар шагьарда шолай синагоглар болгъан. Шолар, адатлы гьалда, оланы яшавуну марказлары болгъан, синагогну башчысы буса инг абурлу адамлардан бириси болгъан.

Содом – къара: Гьомора.

Сонгугюн – ягьудилерде сыйлы саналагъан гюн. Мусаны Къанунуна гёре, шо гюн Аллагьгъа ибадат этмекден оьзге ишни кютмек гери урула болгъан. Янгы гюн ягьудилерде гюн артылгъан сонг башлана болгъан. Шо саялы, жумагюн гюн артылып сонгугюн гюн артылгъанча, ишлемек гери урула болгъан.

Сувгъа чомдуруп, Аллагьгъа тапшурув – Исагъа иман салгъан сонг бир керен кютюлеген адат. Бу адат кютюлегенде, бир адам башгъасын, гёнгюллю кюйде бир аз замангъа сувгъа чомуп, ону Аллагьгъа тапшура. Бу адат Аллагьгъа тапшурулгъан адам бары да гюнагьлардан тазалангъанын ва о янгы яшав башлагъанын белгилей.

Сулайман – Давутну уланы, Исрайылны Давутдан сонггъу пачасы. Сулайман гьакимлик этеген заманда Исрайыл пачалыгъы яхшы оьсюп гетген. Сулайман Ерусалимде инг биринчи ибадатхананы къурдургъан.

Сыйлы чатыр, Шагьатлыкъ этеген чатыр – ибадатханасы къурулгъанча, исрайыллылар Аллагьгъа сыйлы чатырда сужда къылгъанлар ва къурбанларын этгенлер.

Сююнч Хабар – грекче «Инжил». Аллагьу-Тааланы исрайыллылагъа этген ваъдаларын кютюв. Шо ваъдалар Иса Месигьден таба яшавгъа чыкъгъан, Ондан таба бары да инсанлагъа къутгъарылывгъа багъып ёл ачылгъан – муна гьар инсангъа Аллагьдан гелген Сююнч Хабар.

Тамазалар – Исаны заманында ягьудилени арасындагъы абурлу адамлар. Олагъа бир-бир дин адатланы юрютмек ва жамият борчлар тапшурула болгъан. Адатлы кюйде, гьар синагогда бир нече тамаза бола болгъан.

Фарисейлер – ягьудилени арасында тувулунгъан дин ва сиясат бёлюк. Исаны заманында оланы уллу таъсири болгъан. Фарисейлер адамланы янгыз Къанунну тюгюл, ондан сонг чыкъгъан дин адатланы ва мердешлени де къатты кюйде юрютмеге борчлу эте болгъанлар.

Хач – бир-бирине бегетилген эки агъач багъана. Хачны бир багъанасы ерге, экинчиси буса огъар гёнделен къагъыла. Буланы къошуму «Т» гьарпгъа ошай. Этген гюнагьлы ишлери, жинаятчылыкълары саялы бир-бир адамланы румлулар хачгъа иле болгъанлар. Адамланы жазаламакъ учун, оланы мыхлап, хачгъа илгенлер ва шо адамлар оьлгюнче илинген кююнде тургъанлар.

Элчи – грекче «апостолос». Аллагь сайлап йиберген адам. Огъар ихтиярланы Иса Месигь берген. Исаны башлапгъы он эки якъчысы биринчи элчилер болуп токътагъанлар.

Юнус – уьч гюн балыкъны ичинде тургъан пайхаммар.

Якъуб – Исакъны уланы, огъар дагъы да Исрайыл деп де айтыла.

Ясакъчылар – Рум пачасы учун хазнагъа акъча жыягъан къуллукъчулар. Жыйгъан акъчасындан олар оьзлеге де азны къоймай болгъанлар, шо саялы ягьудилер оланы бек сюймей болгъанлар.

Ят халкълар – Исаны заманында ягьудилерден къайры къалгъан бары да халкълар ялгъан аллагьлагъа къуллукъ эте болгъанлар, олар ят халкълар деп гьисаплана болгъанлар.

Table of Contents

- Янгы Разилешив: 1 Петер

- Баш Сёз

- 1 Петер

- Баш Сёз
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5

- Сёзлюк (Янгы Разилешив)

- Аллагьны Къозусу
- Ашлыкъ Тюшюмню байрамы
- Бабил
- Баш дин къуллукъчулар
- Гьарун
- Гьирод
- Гьомора
- Давут
- Давутну Наслусу
- Дин къуллукъчу
- Дин къуллукъчуланы башчысы
- Забур
- Ибадатхана
- Ибрагьим
- Илияс
- Инсанны Уланы
- Исагъа иман салгъанланы жыйыны
- Исгьакъ
- Къанун
- Къурбанлыкъны салагъан ер
- Левийлер
- Манна
- Маясыз экмекни байрамы
- Мелгьиседек
- Месигь
- Муса
- Нугь
- Оьр мажлис
- Пайхаммарлар
- Пасха
- Саддукейлер
- Сара
- Синагог
- Содом
- Сонгугюн
- Сувгъа чомдуруп, Аллагьгъа тапшурув
- Сулайман
- Сыйлы чатыр, Шагьатлыкъ этеген чатыр
- Сююнч Хабар
- Тамазалар
- Фарисейлер
- Хач
- Элчи
- Юнус
- Якъуб
- Ясакъчылар
- Ят халкълар